Demokrasilerde nihai söz kime aittir?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Milletin Talebi mi?

Devletin Aklı mı?

Demokrasilerde nihai söz kime aittir?

Son yıllarda Türkiye’de siyasal tartışmaların merkezinde giderek daha fazla duyduğumuz bir kavram var: “Devlet aklı.”

Ekonomiden dış politikaya, güvenlikten hukuk düzenlemelerine kadar birçok konuda alınan kararlar bu kavramla gerekçelendiriliyor. Sanki görünmeyen bir merkez var ve o merkezin tercihleri, toplumun taleplerinden daha belirleyici hale geliyor.

Peki demokratik bir düzende asıl belirleyici olan nedir?

Milletin iradesi mi?
Yoksa devletin aklı mı?

Bu sorunun cevabı, aslında bir ülkenin demokrasi anlayışını da ortaya koyar.

Devlet kuşkusuz vazgeçilmez bir kurumdur. Tarihi hafızası, bürokratik birikimi, güvenlik mekanizmaları ve kurumsal devamlılığıyla toplumun ortak çatısını oluşturur. 
Ancak demokrasilerde devlet bir amaç değil, bir araçtır. Varlık sebebi millete hizmet etmektir.

Çünkü egemenliğin kaynağı devlet değildir.
Egemenliğin kaynağı millettir.

Bu nedenle demokratik sistemlerde devlet aklı, millet iradesinin üzerinde değil, onun hizmetinde olmak zorundadır.

Tarih bize göstermiştir ki devleti merkeze alan sistemler zamanla vatandaşın taleplerini ikinci plana iter. Önce halk adına konuşurlar, sonra halk adına karar verirler ve sonunda halka ne istediğini sormaya ihtiyaç duymaz hale gelirler.

İşte tam bu noktada demokrasi ile vesayet arasındaki çizgi incelmeye başlar.

Bugün Türkiye’de üzerinde düşünülmesi gereken mesele de budur.

Siyaset gerçekten milletin taleplerine göre mi şekillenmektedir?

Yoksa vatandaşın beklentileri, “devletin gereklilikleri”, “yüksek menfaatler”, “üst akıl” ya da “devlet aklı” gibi kavramların gölgesinde mi kalmaktadır?

Bir başka ifadeyle;
Ülkeyi seçilmişler mi yönetiyor?

Yoksa seçilmişlerin üzerinde etkili olan görünür ya da görünmez başka karar merkezleri mi bulunuyor?

Bu soru herhangi bir komplo teorisinin değil, demokratik denetimin temel sorusudur.

Çünkü demokrasi sadece seçim yapmak değildir.

Demokrasi aynı zamanda kararların kaynağını bilmek, hesap sorabilmek ve yönetimin meşruiyetini sürekli olarak denetleyebilmektir.

Eğer toplum alınan kararların neden alındığını anlayamıyorsa…

Eğer vatandaşın talepleri sürekli erteleniyor, buna karşılık devletin talepleri sürekli önceleniyorsa…

Eğer siyaset halka hesap vermekten çok devlete sadakat göstermeye yöneliyorsa…

Orada demokrasi tartışması kaçınılmaz hale gelir.

Elbette hiçbir devlet yalnızca günlük halk talepleriyle yönetilemez. Uzun vadeli stratejiler, güvenlik politikaları ve kurumsal devamlılık her devlet için önemlidir. Ancak bunların tamamı millet adına ve millet için yapılır.

Demokratik meşruiyetin temel şartı budur.

Devlet millet için vardır.
Millet devlet için değil.

Aslında demokrasi ile devlet arasında bir tercih yapmak zorunda değiliz. Güçlü devlet ile güçlü demokrasi birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır.

Ancak güçlü devlet, gücünü milletten aldığı sürece değerlidir.

Devlet aklı, millet iradesinden beslendiği sürece anlamlıdır.

Milletin iradesinin yerine geçtiği anda ise meşruiyet tartışması başlar.

Çünkü devletin sahibi bir zümre, bir bürokratik yapı ya da kendisini milletin üstünde gören herhangi bir güç değildir.

Devletin gerçek sahibi millettir.

Milletin sözünün zayıfladığı, taleplerinin ötelenmeye başlandığı, yönetime katılımının sembolik hale geldiği her yerde demokrasi güç kaybeder.

Demokrasinin gücü devletin vatandaş üzerindeki otoritesinden değil, vatandaşın devlet üzerindeki meşru denetiminden doğar.

Bu nedenle mesele yalnızca siyasal tercihlerin değil, aynı zamanda demokratik meşruiyetin meselesidir.

Ve nihayetinde her şey dönüp aynı soruda düğümlenmektedir:
Türkiye’de son sözü kim söylüyor?
Devlet adına konuşanlar mı?
Yoksa egemenliğin gerçek sahibi olan millet mi?

Çünkü bir ülkenin geleceğini belirleyen şey, devletin ne kadar güçlü olduğu kadar, milletin ne kadar söz sahibi olduğudur.

Devletin gücü milletten gelir. Milletin iradesi zayıfladığında devlet güçlenmiş görünse de demokrasi zayıflar.

Çünkü demokrasi, devletin millete hükmetmesi değil; milletin devlete yön vermesidir.

Ve unutulmamalıdır ki;
Milletin sustuğu yerde devlet büyümez, sadece sessizlik büyür.

Demokrasinin yaşadığı yerde ise son sözü her zaman millet söyler.

MEHMET OK