Köy Enstitüleri: Söndürülen Meşale Yeniden Yakılmalıdır.

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Köy Enstitüleri: Söndürülen Meşale Yeniden Yakılmalıdır.

“Bir ülkenin geleceği, düşünmeyi öğreten okulları kapatarak değil, onları yeniden açarak kurulur.”

Türkiye’nin bugün eğitimden üretime, tarımdan kültüre kadar yaşadığı birçok sorunun kökeninde, yıllar önce yarım bırakılan büyük bir Cumhuriyet projesi yatıyor.

Köy Enstitüleri.
1940’lı yıllarda kurulan bu kurumlar, yalnızca öğretmen yetiştiren okullar değildi. Köy Enstitüleri, Anadolu’nun yoksul çocuklarını bilimle, sanatla ve üretimle buluşturan bir aydınlanma hareketiydi. 
O okullarda öğrenciler sadece kitap okumuyor; toprağı işliyor, müzik yapıyor, tiyatro oynuyor, eleştirel düşünmeyi öğreniyor ve yaşadıkları coğrafyanın kaderini değiştirecek bilgiyle donanıyordu.

Cumhuriyet’in en cesur eğitim devrimlerinden biri olan bu model, kısa sürede binlerce öğretmen, yazar ve düşünce insanı yetiştirdi. Fakir Baykurtlar, Mahmut Makallar ve daha niceleri, Anadolu’nun bağrından çıkarak Türkiye’nin aydınlık yüzü oldular.

Ancak tam da bu nedenle hedefe konuldular.

Çünkü sorgulayan insan, her zaman ayrıcalıklı düzenleri rahatsız eder. Bilgili köylü, hakkını arayan yurttaş ve eleştirel düşünen nesiller; cehaletten beslenen çevreler için en büyük tehdittir. Büyük toprak sahipleri, dönemin muhafazakâr güç odakları ve siyasetin bir bölümü, Köy Enstitülerini yalnızca bir okul olarak değil, kendi düzenlerini sarsacak bir dönüşüm hareketi olarak gördü.

Ardından bildik suçlama devreye sokuldu: “Komünizm.”

Dünyanın Soğuk Savaş iklimine sürüklendiği yıllarda, Türkiye’de de antikomünizm rüzgârı estirildi. Köylünün bilinçlenmesini sağlayan, çocuklara düşünmeyi öğreten kurumlar “sakıncalı” ilan edildi. Sonuçta 1954 yılında Köy Enstitüleri kapatıldı; kapatılan yalnızca okullar değildi, Anadolu’nun aydınlanma umuduydu.

Bugün Türkiye’nin eğitim sisteminde yaşanan sorunlara bakıldığında, Köy Enstitülerinin neden hâlâ konuşulduğu daha iyi anlaşılıyor. Ezberci anlayışın güçlenmesi, üretimden uzaklaşılması, liyakat tartışmaları ve fırsat eşitsizliği, yıllar önce terk edilen o modelin ne kadar değerli olduğunu yeniden ortaya koyuyor.

Elbette geçmiş birebir geri getirilemez. Ancak Cumhuriyet’in bu büyük eğitim mirasını çağın ihtiyaçlarına uygun biçimde yeniden canlandırmak mümkündür. Türkiye’nin ihtiyacı olan şey, yalnızca yeni binalar yapmak değil; düşünen, üreten, sorgulayan ve ülkesine sahip çıkan kuşaklar yetiştirmektir.

Köy Enstitülerinin ruhunu yeniden hayata geçirmek, geçmişe özlem duymaktan ibaret değildir; bu, Türkiye’nin geleceğine yapılacak en büyük yatırımlardan biridir.

Bugün sorulması gereken soru şudur:
Bir ülke, çocuklarına düşünmeyi öğreten kurumları kapatarak mı güçlenir, yoksa o kurumları yeniden ayağa kaldırarak mı geleceğini inşa eder?

Türkiye’nin aydınlanma meşalesi yıllar önce söndürüldü. Şimdi yapılması gereken, o meşaleyi yeniden yakmaktır.

Son Söz
Bir ülkenin gerçek zenginliği ne yer altındaki madenleridir ne de beton yığınlarıdır. Bir ülkenin asıl gücü; düşünen insanı, sorgulayan gençliği ve aydınlık yarınlara inanan çocuklarıdır.

Köy Enstitüleri kapatılarak yalnızca okulların kapısına kilit vurulmadı; Anadolu’nun bilgiyle kalkınma hayaline de set çekildi. Türkiye, yüzyılın ikinci çeyreğine girerken artık geçmişin korkularına değil, Cumhuriyet’in aydınlanmacı mirasına sarılmak zorundadır.

Çünkü Köy Enstitülerinin ışığı yeniden yanmadan, Türkiye’nin karanlıktan bütünüyle çıkması mümkün değildir.

Köy Enstitülerini kapatanlar bir dönemi durdurmuş olabilir; ancak düşünen, üreten ve sorgulayan nesillere duyulan ihtiyacı asla ortadan kaldıramadılar.

Türkiye’nin gerçek kurtuluşu; yeniden düşünen zihinler yetiştirmekten, bilimi rehber edinmekten ve Cumhuriyet’in Anadolu’da yaktığı aydınlanma meşalesini yeniden yükseltmekten geçmektedir.

Çünkü bir milletin kaderini değiştiren şey, susturulan sesler değil; yeniden yakılan meşalelerdir.

MEHMET OK