TARIM NEDEN YERİNDE SAYIYOR?

AYNI YÜZLER, AYNI SORUNLAR, AYNI SONUÇ: TARIM NEDEN YERİNDE SAYIYOR?

Türkiye’de tarım konuşuluyor. Yıllardır konuşuluyor. Paneller düzenleniyor, çalıştaylar yapılıyor, toplantılar gerçekleştiriliyor. Ancak dikkatle bakıldığında değişmeyen bir gerçek var:

Konuşanlar değişmiyor, sorunlar değişmiyor, sonuçlar değişmiyor.

Aynı isimler, aynı yüzler, benzer bakış açılarıyla aynı sorunları tekrar tekrar dile getiriyor. Elbette herkes konuşmalı, herkes dinlenmeli. Ancak mesele şu ki;

bu tekrar artık çözüm üretmiyor, sadece mevcut durumu yeniden üretiyor.

Şunu açıkça söylemek gerekir ki bu tür organizasyonlarda ciddi bir planlama eksikliği ve yaklaşım sorunu vardır.

Benzer isimlerden, benzer bakış açılarından, benzer cümleleri defalarca dinlemek;

üstelik bunun için ciddi bütçeler harcanması, artık sorgulanması gereken bir durumdur.

Daha da önemlisi, bu tekrarın bir sonucu olarak bu etkinlikler belirli çevrelerin dışına çıkamamakta, geniş bir katılım sağlayamamaktadır.

Aynı yüzlerin tekrar tekrar sahneye çıktığı, yeni fikirlerin ve farklı bakış açılarının yer bulamadığı bir ortamda insanların bu etkinliklere ilgi göstermemesi de kaçınılmaz hale gelmektedir.

Peki şu soru gerçekten sorulmayacak mı?

Bu kadar tekrar, bu kadar dar çerçeve ve bu kadar sınırlı katılım sizi rahatsız etmiyor mu?

Şunu özellikle ifade etmek gerekir ki, bu organizasyonlara katılan kişilerin niteliğine dair bir sorgulama söz konusu değildir.

Bu davet edilen, konuşan insanlar elbette kendi alanlarında değerli ve birikimli kişilerdir.

Ancak mesele bu değil.

Çünkü Türkiye’de tarım alanında çalışan, farklı bakış açılarına sahip,

çok daha geniş bir akademik ve uzmanlık havuzu bulunmaktadır.

Üstelik bu insanlar çoğu zaman herhangi bir maddi beklenti olmaksızın,

bilgi ve deneyimlerini paylaşmaya hazırdır.

Buna rağmen aynı isimlerle sınırlı kalınması,

bilginin çeşitlenmesini engelleyen ve tartışmayı daraltan bir tercihe dönüşmektedir.

Mesele; bu kadar geniş bir bilgi birikimine sahip bir ülkede,

üniversitelerin ve bilimsel yaklaşımın bu denli görünmez hale gelmesidir.

Üstelik geçmişte, tarım gibi son derece uzmanlık gerektiren alanlarda yürütülen bazı projelerde,

uzmanlık–konu uyumunun yeterince gözetilmediğine dair örnekler de sıkça dile getirilmektedir.

Bu durum bize şunu açıkça göstermektedir:

Doğru işi doğru uzmanla yapmadığınızda, hem kaynaklar verimsiz kullanılır hem de ortaya çıkan sonuçlar kalıcı çözüm üretmez.

Tarım, bölgesel olarak homojen bir alan değildir; tam tersine, yüksek derecede farklılık gösteren bir yapıya sahiptir.

İklim değişir, toprak yapısı değişir, ürün deseni değişir. Aynı ülkenin farklı bölgeleri birbirinden tamamen ayrışabilir.

Bu nedenle tarımda tek tip çözümler değil,

yerel bilgiye dayalı, farklı bakış açılarıyla şekillenen ve bölgeyi tanıyan aktörlerin sürece dahil olduğu yaklaşımlar gereklidir.

Böylesine farklılaşmış bir yapıya sahip bir alanda,

aynı isimlerle ve sınırlı bir perspektifle yürütülen tartışmaların çözüm üretmesi beklenemez.

Bu tür organizasyonlarda giderek daha fazla “popüler” isimlerin tercih edildiğini görmek zor değil.

Popülist söylemler, kısa vadeli etkisi yüksek ama derinliği sınırlı tartışmaların önüne geçiyor.

Bu tercih, ister istemez aynı sonuçları doğuruyor:

Sorunlar değişmiyor, çözüm ufku genişlemiyor.

Oysa tarım gibi stratejik bir alanda ihtiyaç duyulan şey;

popülerlik değil, derinlik,

tekrar değil, çeşitlilik,

tek ses değil, çok sesli bir akıldır.

Farklı bakış açıları sürecin dışında bırakıldığında,

ortaya çıkan yapı kaçınılmaz olarak daralır ve belirli bir çerçevenin içinde dönüp durur.

Bu da bizi şu noktaya getirir:

Ortak aklın oluşmadığı, sınırlı bir perspektifle yönetilen bir tartışma zemini.

Ve böyle bir zeminde, değişimden söz etmek zorlaşır.

Tarımın ihtiyacı; aynı isimlerin tekrar edilmesi değil,

farklı bakış açıları, veri temelli analizler ve bilimsel katkının sürece dahil edilmesidir.

Çünkü tarım;

tek sesle değil,

çok sesle gelişir.

Bugün sıkça dile getirilen bir motto var:

“Üretmezsek tükeniriz.”

Ama belki de buna bir cümle daha eklemenin zamanı gelmiştir:

Aynı kişileri dinlemeye devam edersek, o kişileri de tüketiriz.

Oysa farklı bakış açılarıyla, yeni seslerle ve çoğul bir akılla

düşünsel üretimi güçlendirmek mümkündür.

Asıl mesele; konuşanları çoğaltmak değil,

düşünceyi zenginleştirmektir.

Prof. Dr. Erkan AKTAŞ