BERGAMA; GURURLA…

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bilenler bilir; 30 Ocak 1923’te, Türkiye ile Yunanistan arasında nüfus mübadelesine ilişkin bir sözleşme imzalanır dostlar. Türkiye ile Yunanistan arasında zorunlu göç ve nüfus değişimi kararı alan ve Lozan Barış Antlaşması ek sözleşmesi olan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi gereğince; Yunanistan’daki Ortodoks Rumların büyük çoğunluğu Türkiye’den Yunanistan’a, Türkiye’deki Müslümanların büyük çoğunluğu da Yunanistan’dan Türkiye’ye gönderilir.

Ata toprağım Selanik ve çevresi, Osmanlı döneminde yoğun Müslüman nüfus barındırdığı için bu mübadeleden ciddi biçimde etkilenmiştir. Selanik’ten gelenlerin önemli bir bölümü İzmir, Manisa, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, İstanbul, Tekirdağ gibi Batı Anadolu ve Trakya bölgelerine yerleştirilir.

Atatürk’ün savaşlarda sakalığını da yapan 1 Temmuz 1889 Selanik-Serez doğumlu dedemin babası Mahmut Hilmi Birpara önderliğinde, bu mübadeleyle Ata toprağım Selanik’ten yurdumuza göç eden Atalarım; 103 yıl önce Tire ve Bergama’ya yerleşirler.

Böylece Ata toprağıma iki kadim şehir daha eklenir. Hayata tutunabilme adına hayallerimle ve yarım kalmamış neredeyse tamamlanmış yaşanmışlıklarımla dolu çocukluğumun geçtiği Tire, Tire’m… Ve Atalarımın çokça olduğu, her sene mutlaka akraba ziyareti gerçekleştirilen Bergama, Bergama’m…

Helenistik dönemde Pergamon Krallığı’nın başkenti hani…

Ünlü kütüphanesi, görkemli tapınakları ve çok dik antik tiyatrosuyla öne çıkan; Asklepion’u ile antik dünyanın önemli sağlık ve tedavi merkezlerinden biri olan; gözümüze soka soka çalına çalına taşına taşına bitirilemeyen ve önemli bir kısmı bugün Berlin’de sergilenen Zeus Sunağı ile Kızıl Avlu’su ve Galen’iyle ülkemizin en önemli tarihi merkezlerinden biri; Bergama…

104 yıl önce bugün, 14 Eylül 1922’de kurtulan Bergama, düşman işgalini kıran ilk kenttir; gururla…

*****

Bergama’nın kurtuluşu konusuna girmeden öncelikle biraz “Bergama Baskını”ndan söz etmek gerekir deyim yerindeyse…

Bergama Baskını, Yunan ordusunun Türk-Yunan Savaşı esnasında yaptığı bir baskındır. Yunan ordusu, Mayıs 1919’da İzmir’e çıkarma yapmasıyla birlikte Ege Bölgesi’ndeki diğer şehirleri de tek tek işgal etmeye devam ediyordu.

Yunan kuvvetlerinin 10 Haziran 1919 tarihinde şu anda Zeytindağ olarak bilinen Reşadiye’ye ulaştığı haberi gelir gelmez sıradaki kentin Bergama olduğu anlaşılmıştı. Akabinde Bergama Mühimmat Deposu memuru Salih Bey, millî mücadele için toplanan silah ve cephaneyi Yunana bırakmamak için havaya uçurdu.

Yetmedi tabii…

Beklenilen oldu ve iskânının Eski Tunç Çağı’na M. Ö. 3000 yılına dek uzandığı düşünülen ve o zamana kadar birçok işgal gören Bergama; 12 Haziran 1919 tarihinde, Yunanlılar tarafından işgal edildi. Aynı Anadolu’nun herhangi bir kentinde olduğu gibi ‘dünya ve yaşam var olduğu sürece’ bir daha hiçbir şekilde işgal edilemeyecek olan Bergama…

Kurtuluş Savaşı’ydı ya yaşanan…

Bir daha hiçbir şekilde Türk’ün varlığına kast edilemeyeceği gibi…

*****

İşgal dolayısıyla Bergama’yı saran ve baskın planlayan Soma ve Kınık’tan Niyazi ve Abdullah müfrezeleri, Balıkesir’den Zarbalı Hulusi Bey komutasında bir askeri müfreze ve bir parti pehlivan müfrezesi, Kaşıkçı’dan Mehmet Ali Çavuş müfrezesi, Turanlı’dan Mülazım Nuri ve Hüseyin Bey müfrezeleri, Ayvalık’tan Binbaşı Cemal Bey müfrezesi ve Ekrem Bey’in müfrezesi, Kozak’tan Çakıcı Rahmi müfrezesi; 14 Haziran günü öğleye doğru şehir merkezine ani bir saldırı düzenleyerek Yunan birliklerini 400’ün üzerinde ağır zayiata uğrattılar.

Yunan askerleri burada aldıkları mağlubiyetin intikamını 17 Haziran tarihinde Menemen’de sivillere bir katliam gerçekleştirerek aldılar. Menemen’deki katliamda Belediye makamlarının bildirdiğine göre 1.000’den fazla Türk öldürülmüş fakat sonradan bir Fransız subayı tarafından yapılan tahkikata göre 200 ölü ve 200 yaralı Türk’ün olduğu saptanmıştır.

Yunan ileri karargâhı, komutanları Albay Zafiryos’a saldıran Türk kuvvetleri hakkında 3 bin piyade ve 500 milis gibi çok abartılı rakamlar vermişti. Hâlbuki Bergama’da bulunan Türk kuvvetleri sadece 500’dü…

Yunanlar 19 Haziran günü Bergama’ya 3 bin kişilik bir kuvvetle yeniden geldiler. Yüksek sayıda ve üstün teçhizatlı olan Yunan kuvvetine karşı koyabilecek güçte olmadıklarını anlayan Türk millî kuvvetleri Bergama’dan çekilmeye karar verdi. Ve Yunan birlikleri üstün güçleriyle 19 Haziran’da yaptıkları bir taarruzla Bergama’yı tekrar işgal etmeyi başardılar.

Bu bir daha hiçbir şekilde gerçekleşmeyecek son işgaldi…

Menemen’de olduğu gibi Yunan ordusunun baskının intikamını almak istemesinden korkan 80 bin ila 100 bin vatandaşımız memleketlerinden göç etmek zorunda kaldı.

*****

Kendi vatanında garip kendi vatanında parya ama dik durarak, zulümle ve işgalle geçen 4 yıl…

12 Haziran 1919’da Bergama’da başlayan işgal, 104 yıl önce bugün 14 Eylül 1922 tarihine kadar devam etti ve halkımız ne yazık ki bu geçen 4 yıl boyunca büyük zulüm gördü.

Şu bilinmelidir ki: Vatan sevgisiyle dolu Bergama halkı, işgale karşı kanının son damlasına kadar mücadele etmiştir.

Mustafa Kemal Paşa’nın, 30 Ağustos Başkomutanlık Meydan Savaşı’nın ardından “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!” sözleri üzerine Türk ordusu, İzmir’den sonra hızla Bergama’ya da ulaşmıştır.

Ordu, Bergama’daki Kuvayımilliyecilerle birlikte; düşmanı kısa sürede pes ettirmeyi başarmıştır.

Tabi ki başta Başkomutanımız Mustafa Kemal Paşa olmak üzere nice nice kahramanlık öyküleriyle dolu binlerce şehit ve gazi Atalarımızla birlikte, Tuzcu Efe’yle, Ali Osman Efe’yle ve adı bilinmeyen nice nice kahraman kahramanlarımızla…

Kutlu olsun Bergama…

Baha’nelere ne gerek; her dem coş, gururlan Bergamalı…

Rahmet, minnet, gurur ve saygıyla…

BAHA AKINER