SAYGI DUYULMAYAN GÜCÜN HİÇBİR DEĞERİ YOK…

SAYGI DUYULMAYAN GÜCÜN HİÇBİR DEĞERİ YOK…

Mehmet Öğütçü

Geçtiğimiz günlerde Can Ersoy’dan duyduğum kısa bir cümle, uzun zamandır okuduğum liderlik, devlet yönetimi ve insan ilişkileri üzerine yazılmış onlarca kitabın ortak sonucunu tek başına özetliyordu:

“Saygı duyulmuyorsa gücün hiçbir değeri yoktur.”

İlk bakışta oldukça sade görünen bu ifade, aslında devlet yönetiminden iş dünyasına, diplomasiden aile hayatına kadar uzanan evrensel bir gerçeği hatırlatıyor. Çünkü tarih bize defalarca göstermiştir ki güç ile saygı aynı şey değildir. Güç size kapıları açabilir; saygı ise o kapılar kapandıktan sonra bile insanların gönlünde yerinizi korumanızı sağlar.

GÜÇ KORKU YARATABİLİR, SAYGI GÜVEN İNŞA EDER

İnsanlar makamınız nedeniyle size mesafeli davranabilir; servetiniz için etrafınızda toplanabilir; sahip olduğunuz yetki sebebiyle fikirlerinize itiraz etmekten kaçınabilir. Fakat bunların hiçbiri gerçek anlamda saygı gördüğünüzü kanıtlamaz.

Gerçek saygı satın alınamaz. Kanunlarla emredilemez. Yetkiyle dağıtılamaz. Korkuyla sürdürülemez.

Tarih, yalnızca güçlü insanların değil, saygı duyulan insanların iz bıraktığını gösteriyor. Nice hükümdarlar ordularıyla kıtaları fethetti; nice siyasetçiler uzun yıllar iktidarda kaldı; nice iş insanları dev ekonomik imparatorluklar kurdu. Ancak insanların gönlünde yer edinemeyenlerin kurdukları düzenler de çoğu zaman kendi ömürleri kadar kısa sürdü.

Buna karşılık bazı insanlar makamlarını kaybettikten çok sonra bile saygıyla anılmaya devam eder. Çünkü onların gerçek gücü koltuklarından değil, karakterlerinden beslenmiştir.

Liderliği Belirleyen Makam Değil Karakterdir

Meslek hayatım boyunca farklı kıtalarda çok sayıda devlet başkanı, başbakan, bakan, uluslararası kuruluş yöneticisi ve küresel şirketlerin CEO’larıyla çalışma imkânı buldum.

Geriye dönüp baktığımda en başarılı olanların ortak özelliğinin zekâları, diplomatik becerileri ya da hitabet güçleri olmadığını görüyorum.

Onları farklı kılan, güven vermeleriydi.

İnsanlar onların yanında yalnızca görev gereği değil, gönüllü olarak bulunmak istiyordu. Odadan ayrıldıklarında makamları değil, dürüstlükleri, tevazuları ve adalet duyguları konuşuluyordu.

Gerçek liderlik, insanlara hükmetmek değil; insanların gönüllü olarak sizi takip etmelerini sağlayabilmektir. Bu da ancak güven ve saygıyla mümkündür.

Dünyanın En Büyük Açığı: Güven Sermayesi

Bugün yalnızca ekonomik veya siyasi değil, aynı zamanda ahlaki bir liderlik krizi yaşıyoruz.

Yetki var.

Güç var.

Teknoloji var.

Sosyal medya orduları var.

Ancak güven giderek azalıyor.

Toplumlar yöneticilerini dinliyor ama inanmıyor; kurumlara uyuyor ama onlara aidiyet hissetmiyor. Çünkü saygı ortadan kalktığında güç, yalnızca şekli bir otoriteye dönüşüyor.

Oysa güçlü kurumların temelinde yalnızca hukuk değil, güven de vardır. Güven kaybolduğunda en sağlam görünen yapılar bile içeriden çözülmeye başlar.

İş Dünyasında Yeni Rekabet Avantajı

Benzer dönüşüm şirketlerde de yaşanıyor.

Eskiden iyi maaş vermek ve güçlü bir marka olmak yeterliydi. Bugün ise çalışanlar kendilerine değer verilmesini, dinlenmeyi, adil davranılmayı ve yaptıkları işin anlam taşımasını istiyor.

Çalışanlarının saygısını kaybeden bir yönetici, bilançosu ne kadar güçlü görünürse görünsün, en değerli sermayesini; yani insan kaynağını kaybetmeye başlar.

Artık şirketlerin gerçek rekabet avantajı yalnızca teknoloji, finansman veya yapay zekâ yatırımları değildir. Kurum kültürü, güven ve itibar da en az onlar kadar stratejik hâle gelmiştir. MakineÖğrenimi ve Yapay Zeka

Saygının İlk Okulu Ailedir

Aslında bu kural hayatın en küçük biriminde, ailede başlar.

Anne babalık yalnızca otorite kurmak değildir. Çocuklar korktukları anne babayı değil, örnek aldıkları anne babayı hayatları boyunca hatırlar.

Saygı davranışlarla inşa edilir; tutarlılıkla büyür; adaletle güçlenir ve tevazuyla kalıcı hâle gelir.

Çocuklar en çok söylenenleri değil, gördüklerini öğrenirler. Bu nedenle karakter, bırakılabilecek en büyük mirastır.

İtibar Görünürlükten Çok Daha Değerlidir

Çağımızın en büyük yanılgılarından biri görünürlüğü saygınlıkla karıştırmaktır.

Milyonlarca takipçiniz olabilir.

Çok büyük bir servete sahip olabilirsiniz.

En yüksek makamlara gelebilirsiniz.

Fakat bunların hiçbiri gerçek itibarın garantisi değildir.

İtibar, insanın arkasından söylenen sözlerde gizlidir.

Bir salona girdiğinizde alkışlanabilirsiniz. Asıl mesele, salondan çıktıktan sonra hakkınızda nasıl konuşulduğudur.

Çünkü gerçek saygı, sizi görmek zorunda olmayan insanların da size aynı dürüstlükle değer vermeye devam etmesidir.

Sonunda Geriye Ne Kalıyor?

Hayat ilerledikçe insan çok temel bir gerçeği daha iyi anlıyor.

Makamlar değişiyor.

Servet el değiştiriyor.

Şirketler satılıyor.

Siyasi dengeler altüst oluyor.

Ancak karakter üzerine inşa edilmiş saygı, çoğu zaman insanın kendisinden sonra da yaşamaya devam ediyor.

Belki de hepimizin zaman zaman kendimize sorması gereken soru şudur:

İnsanlar bize sahip olduğumuz güç nedeniyle mi değer veriyor, yoksa biz olmadığımızda da ismimizi aynı saygıyla anacakları için mi?

Hayatın sonunda ne unvanlarımız, ne servetimiz, ne de sahip olduğumuz yetkiler bizimle kalıyor.

Geriye yalnızca insanların hafızasında bıraktığımız iz kalıyor.

Ve o izin gerçek adı saygıdır…

Mehmet Öğütçü