Endonezya ekonomisinde neler yaşanıyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Endonezya ekonomisinde neler yaşanıyor?
Endonezya’da bugün yaşanan ekonomik deprem, 2024’te seçimle iş başına gelen emekli
General Prabowo Subianto’nun yönetim tarzı, genişleyen bütçe açığı ve devletin finans
piyasalarına artan müdahaleleri yetmezmiş gibi, Prabowo’ nun yeğeni Thomas
Djiwandono’yu 26 Ocak 2026’da merkez bankası başkan yardımcılığına atamasıyla başladı…
Atamanın piyasalarda yarattığı şok, küresel borsa endeks değerlendirme kuruluşu MSCI’nın
27 Ocak akşamı “ülkenin piyasa statüsünün sınır piyasa statüsüne düşürülebileceği”
uyarısında bulunmasıyla tetiklendi.
28 Ocak günü Jakarta borsası açıldığında neredeyse tüm hisseler dibe vurdu…
Devre kesiciler işlemleri defalarca durdursa da borsa, o “kara Çarşamba” gününü yüzde 7,35
kayıpla kapattı…
Tam 84 milyar dolarlık kayıp yaşanırken ilk kurban da Endonezya Borsası CEO’su Iman
Rachman’ın “son piyasa koşulları” nedeniyle istifa etmesiyle verildi…
Yabancı yatırımcılar panik halde ellerindeki hisseleri satıp ülkeyi terk ederken, MSCI de
endekslerde ağırlık artırımını ve borsaya yeni şirketlerin girişini engelleyen bir “dondurma”
uygulaması getirdi…
Endonezya borsa düzenleyicileri, şirketler için halka açıklık şartını yüzde 15’e çıkaracaklarını
taahhüt ederek yangını söndürebilecekleri hayaline kapıldılar…
Ancak öyle olmadı…
MSCI’ nın takvimi işlemesine ve zamanın daralmasına rağmen Endonezya kalıcı reformları
yerine getirmedi.
MSCI’ nın vade olarak biçtiği Haziran’ı beklemeden 13 Mayıs’ta yaptığı açıklama sonucu,
Mayıs ayı sonu itibarıyla Endonezya endeksinden altı şirketi çıkaracağı açıklaması borsaya bir
şok daha yaşattı. Cakarta ana borsa endeksi yüzde 1,9’a varan düşüşle bir yılı aşkın sürenin en
düşük seviyesine geriledi…
Uzmanlar, piyasanın moralini yüksek tutmak için MSCI’ nın bu ani değerlendirmesini
“Endonezya’nın Sınır Piyasası statüsüne düşmekten kaçınması için bir fırsat” olarak
yorumlasa da yabancı yatırımcılar tası tarağı toplayıp gitmekte kararlıydı…
Ocak ayında başlayan tedirginlik nedeniyle 2026’nın o Mayıs ortasına kadar 2,2 milyar
dolarlık hisse sattılar.
Ve asıl darbe 15 Ekim akşamı gelen MSCI açıklamasıyla indirildi…
16 Ekim sabahı açılan Cakarta borsasına nükleer bomba gibi düştü.

MSCI’ nın, Endonezya’nın iki kademeli statü kaybıyla karşı karşıya kalabileceği yönündeki
uyarısı endekste yüzde 12’lik düşüşe yol açarken borsa son 30 yılın en kötü çöküşünü yaşadı;
yangın tahvillere ve ülke para birimi rupiye de yansıdı.
Düşüş, bu makaleyi kaleme aldığım 19 Ekim pazartesi günü de sürdü ve şu an itibarıyla yüzde
5’i aşan kayıplar yaşanıyor…
İki günde tam yüzde 16 kayıp…
Yakıcı dalga bu kadarla da kalmadı; Hazinenin 10 yıllık tahvil getirisi 12 baz puan artarak son
dört ayın en yüksek seviyesine çıkarken, Endonezya rupisi de yüzde 0,2’lik sınırlı bir kayıpla
da olsa değer kaybetmeyi sürdürüyor…
Üstelik MSCI’ nın 15 Ekim tarihli Endonezya değerlendirmesindeki gerekçeler, Borsa
İstanbul’ da yaşananlara tanıklık edenlerin duymadığı türden değil…
Endonezyalı yetkililer, başlangıçta, “borsaya yönelik tehdit” olarak nitelendirdikleri MSCI
değerlendirmesini sanki ilk kez duyuyormuş gibi hazırlıksız yakalandıklarını belirtiyor;
konuya açıklık getirmek için MSCI yöneticileriyle bir araya gelmeyi planladıklarını
söyleyerek piyasaları sakinleştirmeyi umuyorlar…
16 Ekim günü borsa yıkılırken ülkenin Finansal Hizmetler Otoritesi, o güne kadar izlemekle
yetindiği gelişmelere müdahale etmek zorunda kaldı ve en az üç şirketin hisse senedi
işlemlerinde ve halka arz tahsislerinde manipülasyon kanıtlarına ulaştığını açıkladı…
Gelişmekte olan piyasalar liginde yer alan Endonezya veya Türkiye…
Dünya sahnesinde yer alma iddiası olan tüm ülkeler ve ülke piyasaları, oyunu küresel
kurallara göre oynamak zorunda olduklarını çok acı deneyimlerle ve ağır bedeller ödeyerek
öğreniyor…
Futboldan örnekle noktalayayım…
Uluslararası şampiyonalarda yer almak istiyorsanız, evrensel ilkelere göre sahaya çıkıp
mücadele etmek zorundasınız…
İşimize geldiğinde ihlalleri görmezden gelen hakemlerle, kendi belirlediğimiz kurallara göre
oynar, sonuçları da ona göre belirleriz diyemezsiniz…
Derseniz ne mi olur?
Hiçbir yabancı turnuvada takımlarınıza yer bulamaz, kendi kendinize oynar, kendi liglerinize
mahkûm olursunuz…
Siyasi sonuçları itibariyle AİHM kararlarını hatta kendi anayasanız hükümlerini görmezden
gelebilirsiniz, ancak küresel piyasalarda yer alacaksanız, tıpkı futbolda olduğu gibi kural ihlal
edemezsiniz…
Ederseniz kural koyucu gelir ve kırmızı kartını gösterir….

Endonezya’nın başına gelen ve hızlı adımlar atmazsa Türkiye’yi bekleyen tehlike tam olarak
budur…
Kaldı ki Türkiye’nin kronik dış ticaret açığı nedeniyle yabancı yatırımcı ve kaynaklara
kapıları sonuna kadar açmaktan başka çaresinin olmadığı gerçeği ortadayken…

ABDULLAH AYAN