ATIK İTHALATININ YARATTIĞI DIŞSALLIKLAR (VARAN 3): TARIM

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

ATIK İTHALATININ YARATTIĞI DIŞSALLIKLAR (VARAN 3): TARIM

Çukurova’nın Bereketi, Türkiye’nin Güvencesi

Turizm ve balıkçılığın ardından atık ithalatının oluşturduğu dışsallıklardan etkilenme riski en yüksek sektörlerden biri tarımdır. Çünkü tarımın gerçek sermayesi; verimli toprak, temiz su ve sağlıklı çevredir. Bu sermaye zarar gördüğünde yalnızca üretim değil, geleceğin üretim kapasitesi de zarar görür.

Çukurova, yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın en verimli tarım havzalarından biridir. Sebze, meyve, narenciye, pamuk ve birçok stratejik ürün burada yetiştirilmektedir. Bu nedenle bölgede ortaya çıkabilecek çevresel riskler yalnızca yerel değil, ulusal bir ekonomik sorundur.

Toprak ve Su Üzerindeki Baskı

Tarım zaten yoğun kimyasal kullanımının baskısı altındadır. Buna ek olarak plastik, tekstil ve kauçuk atıklarının uygunsuz depolanması, tarım arazilerine gömülmesi, sulama kanalları çevresine bırakılması veya kontrolsüz yakılması yönündeki iddialar bilimsel olarak araştırılmalıdır.

Toprak ve su, tarımın vazgeçilmez iki unsurudur. Bu kaynaklarda oluşabilecek kirlenme; verimi, ürün kalitesini, ihracatı ve tüketici güvenini etkileyebilir. Kontrolsüz bırakılan atıkların haşere ve zararlı popülasyonlarını artırması ise üretim maliyetlerini yükseltebilir.

Negatif Dışsallığın Gerçek Maliyeti

Negatif dışsallık, bir faaliyetin maliyetinin onu gerçekleştirmeyen kesimlere yüklenmesidir. Atık ithalatının çevresel risklerinin bedelini de çoğu zaman geri dönüşüm sektörü değil; çiftçi, üretici ve toplum ödemektedir.

Bazı geri dönüşüm ve atık işleme tesislerinin yoğun tarım alanlarında veya yakınında bulunması, çevresel etkilerin sürekli izlenmesini zorunlu kılmaktadır. Çukurova gibi stratejik bir üretim merkezinde ortaya çıkabilecek her çevresel risk, tarım için önemli bir negatif dışsallıktır.

Gıda Güvenliği ve İhracat

Çevresel riskler yalnızca çiftçiyi ilgilendirmez. Gıda güvenliği, tüketici sağlığı ve tarımsal ihracat da doğrudan etkilenebilir.

Çukurova, Türkiye’nin en önemli tarımsal ihracat merkezlerinden biridir. Bölge hakkında oluşabilecek olumsuz çevresel algı bile ihracatta ilave denetimlere, pazar kayıplarına ve marka değerinde aşınmaya yol açabilir.

Dünya tarımı Yeşil Mutabakat doğrultusunda yeniden şekillenmektedir. Artık yalnızca ürünün kalitesi değil, hangi çevresel koşullarda üretildiği de önem taşımaktadır. Böyle bir dönemde Çukurova’nın bereketiyle değil, “çöpovası” algısıyla anılması Türkiye’nin rekabet gücü açısından ciddi bir risktir.

Sessizlik Düşündürüyor

Bu süreçten en fazla etkilenmesi beklenen sektör temsilcilerinin sessizliği dikkat çekicidir.

Turizm yazımda turizm sektörü ve ilgili kurumların, balıkçılık yazımda ise balık üreticileri, avcılar ve su ürünleri sektörünün sessizliğine dikkat çekmiştim. Bugün benzer tablo tarımda da görülmektedir.

Ziraat odalarının, üretici birliklerinin ve Ziraat Mühendisleri Odasının bu çevresel riskleri bilimsel veriler ışığında daha güçlü biçimde gündeme taşıması gerekmektedir. Çevre sorunları büyümeden çözülür. Sessizliğin bedelini ise sonunda bütün toplum öder.

Sonuç

Atık ithalatının maliyeti yalnızca çevreyle sınırlı değildir. Tarım alanları ve sulama kaynaklarında oluşabilecek çevresel riskler; üretimi, gıda güvenliğini, ihracatı, kırsal kalkınmayı ve Türkiye ekonomisini birlikte etkileyebilir.

Dünyanın en verimli tarım havzalarından birini çevresel risk taşıyan faaliyetlerle karşı karşıya bırakmanın fırsat maliyeti çok yüksektir. Çukurova’nın en büyük zenginliği atık depolama alanları değil, bereketli topraklarıdır.

Yazı dizisinin ilk üç bölümünde turizmi, balıkçılığı ve tarımı ele aldım. Ortak tablo nettir. Turizm sektörü, balıkçılar ve tarım kesimi beklenen ölçüde güçlü bir kamuoyu oluşturamamaktadır. Oysa çevresel dışsallıklar sektör ayırmaz. Bugün sessiz kalanlar, yarın bu maliyetin bir parçası olacaktır.

Prof. Dr. Erkan AKTAŞ