COP31’İN TEMASI SIFIR ATIK, AKDENİZ’İN GÜNDEMİ ATIK İTHALATI VE MİKROPLASTİKLER

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

COP31’İN TEMASI SIFIR ATIK, AKDENİZ’İN GÜNDEMİ ATIK İTHALATI VE MİKROPLASTİKLER

Antalya, “Sıfır Atık” temalı COP31’e hazırlanırken; Adana, Mersin ve Antalya kıyılarında paylaşılan mikroplastik görüntüleri, atık ithalatı politikalarının çevresel etkilerinin acilen bilimsel olarak araştırılması gerektiğini bir kez daha gündeme taşıyor.

Türkiye’nin ünlü Likya Yolu üzerindeki Antalya’nın Çıralı sahilinde bir turist tarafından kaydedilen görüntüler hepimizi düşündürmelidir. Sahilde ve deniz yüzeyinde görülen beyaz parçacıklar mikroplastik kirliliğine işaret etmektedir.

Benzer görüntüler yalnızca Çıralı ile sınırlı değildir. Son aylarda Adana, Mersin ve şimdi de Antalya kıyılarından benzer kirlilik gözlemleri paylaşılmaktadır. Akdeniz kıyılarımız boyunca büyüyen bir çevre sorunu ile karşı karşıya olduğumuz açıktır.

Sorun yalnızca plastik değildir. Plastik, tekstil, kauçuk ve benzeri atıklar adı altında ülkeye giren materyallerin önemli bir bölümünün gerçekten geri dönüştürülebilir nitelikte olup olmadığı uzun süredir tartışılmaktadır. Bu nedenle ithal edilen atıkların niteliği, geri dönüşüm süreçleri ve çevresel etkileri bağımsız ve şeffaf biçimde araştırılmalıdır.

Burada sorulması gereken temel soru şudur: Kendi ürettiği atıkların önemli bir bölümünü dahi etkin şekilde geri dönüştüremeyen bir ülke, neden dünyanın atıklarını ithal eder?

1980’li ve 1990’lı yıllarda Türkiye hayali ihracat tartışmalarını yaşadı. O dönemde kamu kaynakları zarar gördü, haksız kazanç iddiaları ülke gündemini meşgul etti.

Bugün ise şu soruyu sormak zorundayız: Hayali atık mı ithal ediyoruz? Geri dönüştürülebilir atık olarak beyan edilen yüklerin tamamı gerçekten geri dönüştürülebilir nitelikte midir? Yoksa bir kısmı çevresel risk oluşturan atıklardan mı oluşmaktadır? Bu soruların cevabı bağımsız denetimlerle ve bilimsel verilerle ortaya konulmalıdır.

Eğer bu süreçte atık niteliği tartışmalı yükler üzerinden haksız ekonomik kazanç sağlanırken, bunun bedelini kirlenen denizler, mikroplastikler, turizm, balıkçılık, tarım ve halk sağlığı ödüyorsa, ortada yalnızca ekonomik değil, büyük bir çevre felaketi riski de vardır.

Çevre ekonomisinin temel kavramlarından biri olan negatif dışsallık tam da budur. Atık ithalatından elde edilen kazanç belirli kesimlerde kalırken; turizm gelirlerindeki kayıplar, balıkçılık, tarım, temizlik maliyetleri ve halk sağlığı üzerindeki yük toplumun tamamına yayılmaktadır.

Eğer bilimsel araştırmalar mikroplastik kirliliği ile atık ithalatı arasında anlamlı bir ilişki ortaya koyarsa, çevre hukukunun temel ilkelerinden biri olan “kirleten öder” ilkesi doğrultusunda sorumluluk zinciri de tartışılmalıdır. Bu sorumluluk yalnızca atığın işlendiği ülkeyi değil, atığı ihraç eden ülkeleri ve sürece katkı sağlayan tüm aktörleri de kapsamalıdır.

Antalya, COP31’e “Sıfır Atık” temasıyla ev sahipliği yapmaya hazırlanırken; Adana, Mersin ve Antalya kıyılarında gözlenen mikroplastik kirliliği ciddi kaygı yaratmaktadır. Türkiye’nin en önemli turizm merkezlerinden birinin böyle bir çevresel riskle anılması, ülkemizin uluslararası itibarı açısından da dikkatle değerlendirilmelidir.

Akdeniz, birkaç geri dönüşüm tesisinin değil; milyonlarca insanın, turizmin, balıkçılığın, tarımın ve gelecek kuşakların ortak mirasıdır.

Önce Adana, ardından Mersin, bugün Antalya… Yarın hangi kıyımız?

COP31 başlamadan önce “Sıfır Atık” temasının gereği yapılmalı; atık ithalatı politikaları bilimsel veriler ışığında yeniden değerlendirilmeli, denetimler güçlendirilmeli ve Akdeniz’i koruyacak somut adımlar atılmalıdır. Aksi takdirde, dünyanın en önemli iklim zirvelerinden birinin atık ithalatı tartışmalarının gölgesinde kalması Türkiye adına üzücü olacaktır.

COP31’in en büyük mirası yalnızca alınacak kararlar değil, Antalya ve Akdeniz için zirve öncesinde atılacak somut adımlar olmalıdır. Çünkü Akdeniz’i kaybedersek yalnızca denizi değil; turizmi, balıkçılığı, tarımı, halk sağlığını ve gelecek kuşakların yaşam hakkını da kaybedeceğiz. Daha neyi bekliyoruz?

Prof. Dr. Erkan AKATAŞ