İNSANLIK NEDEN HÂLÂ KURBAN KESİYOR?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İNSANLIK NEDEN HÂLÂ KURBAN KESİYOR?

Modern dünyanın değişen hassasiyetleri içinde Kurban Bayramı neden hâlâ yaşamaya devam ediyor?

Bu kadim ibadet yalnızca dini bir ritüel mi, yoksa insanın paylaşma, fedakârlık ve dayanışma ihtiyacının hâlâ güçlü bir yansıması mı?

Mehmet Öğütçü

Her yıl Kurban Bayramı geldiğinde aynı sahneler yeniden ortaya çıkar.

Sabahın erken saatlerinde bayram namazına giden insanlar… Mahalle aralarında yükselen telaş… Çocukların heyecanı… Kesilen kurbanların ihtiyaç sahiplerine dağıtılması… Bir yanda ibadet huzuru, diğer yanda modern dünyanın sorgulayan bakışı…

Ve her seferinde aynı soru sessizce yeniden gündeme gelir:

İnsanlık neden binlerce yıldır kurban kesiyor?

Çünkü insan değişse de vicdan, teslimiyet ve paylaşma ihtiyacı bütünüyle değişmiyor.

Bu soru yalnızca İslam dünyasına ait değildir. Çünkü kurban düşüncesi, insanlık tarihinin en eski ortak davranışlarından biridir. İnsan, tarih boyunca korkusunu, şükrünü, teslimiyetini ve bağlılığını semboller üzerinden ifade etmeye çalıştı.

Ancak İslam’daki kurban anlayışını diğer tarihsel örneklerden ayıran çok önemli bir fark vardır.

İslam, kurbanı insanlığın erken dönemlerinde doğa karşısındaki büyük bilinmezliklerden beslenen anlayışlardan çıkarıp ahlaki, manevi ve toplumsal bir ibadete dönüştürdü.

Belki de Kurban Bayramı’nın asırlardır güçlü şekilde yaşamaya devam etmesinin en önemli nedeni budur.

İslam’da Kurbanın Özü: Takva, Teslimiyet ve Paylaşma

Kurban Bayramı’nın merkezinde Hz. İbrahim’in teslimiyet hikâyesi vardır.

Allah’ın, Hz. İbrahim’i en sevdiği şey üzerinden sınaması… Hz. İbrahim’in büyük bir sadakat göstermesi… Ve sonunda insan kurbanının değil, bir koçun kesilmesinin emredilmesi…

Buradaki temel mesaj açıktır:

İslam, insan kurbanını reddetmiş; kurbanı acımasız ritüellerin değil merhametin, paylaşmanın ve teslimiyetin sembolü haline getirmiştir.

İslam’daki kurban ibadetinin özü yalnızca kesim değildir. Asıl mesele paylaşmak, ihtiyaç sahibini gözetmek, insanın nefsini sınırlaması ve sahip olduklarının emanet olduğunu hatırlamasıdır.

Bu nedenle kurban, yalnızca bireysel bir ibadet değil; aynı zamanda güçlü bir sosyal dayanışma mekanizmasıdır.

Özellikle geçmiş dönemlerde et tüketemeyen yoksul aileler için Kurban Bayramı gerçek anlamda bir paylaşım zamanıydı. Bugün bile dünyanın birçok bölgesinde kurban organizasyonları milyonlarca insanın temel gıdaya ulaşmasına katkı sağlıyor.

Belki de kurban ibadetinin modern çağda bile önemini korumasının temel nedeni tam olarak budur:

İbadeti yalnızca bireysel vicdan alanında bırakmaması; onu toplumsal faydaya dönüştürmesi.

Modern Dünyanın Yeni Hassasiyetleri

Ancak dünyanın değiştiği de bir gerçek.

Bugün büyük şehirlerde, milyonlarca insanın gözleri önünde sağlıksız ve düzensiz şekilde hayvan kesilmesi birçok insanı rahatsız ediyor. Özellikle çocukların travmatik görüntülerle karşılaşması, çevre kirliliği, hijyen sorunları ve hayvan refahı konusundaki hassasiyetler artık daha fazla tartışılıyor.

Bu durum bazen doğrudan dini değerlere yönelik sert ve kırıcı eleştirilere dönüşebiliyor. Oysa meseleye daha dengeli ve yapıcı yaklaşmak gerekiyor.

Çünkü sorun kurban ibadetinin özü değil; uygulama biçimindeki eksikliklerdir.

İslam’ın özünde merhamet vardır. Hayvana eziyet edilmemesi, kesimin mümkün olan en hızlı ve en acısız şekilde yapılması, çevrenin kirletilmemesi ve israf edilmemesi zaten dini hassasiyetin bir parçasıdır.

Dolayısıyla bugün ihtiyaç duyulan şey, kurban ibadetini ortadan kaldırmak değil; onu daha düzenli, daha hijyenik, daha medeni ve daha organize hale getirmektir.

Nitekim birçok ülkede modern mezbahalar, belediye kontrol sistemleri, veteriner denetimleri ve profesyonel dağıtım organizasyonları bu nedenle geliştiriliyor.

Kurbanın Sosyal Boyutu Daha da Güçlendirilebilir mi?

Kurban Bayramı’nın özündeki dayanışma ruhu bugün belki de her zamankinden daha önemli hale geliyor.

Çünkü modern dünya büyüdükçe yalnızlık da büyüyor. Gelir dağılımı bozuluyor. İnsanlar aynı şehirde yaşasa bile birbirinin hayatından habersiz hale geliyor.

Bu nedenle kurban ibadetinin sosyal yönü daha bilinçli şekilde güçlendirilebilir.

Kurban etlerinin gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması, kurban derilerinin eğitim ve yardım faaliyetleri yürüten sivil toplum kuruluşlarına bağışlanması, kesim süreçlerinin daha profesyonel yürütülmesi ve israfın önlenmesi bu ibadetin toplumsal etkisini daha da artırabilir.

Aynı şekilde hayvancılık politikalarının da bilinçli yönetilmesi gerekiyor. Kontrolsüz kesim, plansız üretim ve denetimsizlik uzun vadede hayvan varlığı, fiyat dengesi ve sağlık açısından sorunlar doğurabiliyor.

Dolayısıyla mesele yalnızca dini değil; aynı zamanda ekonomik, sosyal, çevresel ve etik bir planlama meselesi.

Modern İnsan Gerçekten Kurban Vermeyi Bıraktı mı?

Belki de bugün sorulması gereken asıl soru budur.

Yoksa sadece kurbanın biçimi mi değişti?

Bugün insanlar bazen kariyer uğruna ailelerini, tüketim uğruna doğayı, ekonomik büyüme uğruna vicdanlarını ve hırsları uğruna insan ilişkilerini feda edebiliyor.

Bu yüzden kurban meselesi yalnızca dini bir ritüel tartışması değildir. Aynı zamanda insanın neyi, neden ve hangi değer uğruna feda ettiğinin de sorgulanmasıdır.

Kurban Bayramı’nın Bugüne Verdiği Üç Güçlü Mesaj

Birincisi; insan sahip olduklarının mutlak sahibi değildir. Servet de güç de geçicidir.

İkincisi; paylaşmayan toplumlar zamanla çözülür. Dayanışma yalnızca dini değil, aynı zamanda toplumsal bir ihtiyaçtır.

Üçüncüsü ise şudur: İnsan bazen en büyük kurbanı kendi egosu, hırsı ve bencilliği üzerinde vermek zorundadır.

Belki de Kurban Bayramı’nın asıl hikmeti tam burada yatıyor.

İnsana yalnızca Allah’a değil, birbirine karşı da sorumluluğu olduğunu hatırlatmasında…

Ve modern dünyanın giderek yalnızlaştırdığı insanı yeniden paylaşmaya, merhamete ve vicdana çağırmasında…

MEHMET ÖĞÜTÇÜ