NATO’nun Ankara çıkarması: Savunma mı, yeni savaş düzeni mi?

7-8 Temmuz 2026 NATO Ankara Zirvesi, sıradan bir diplomatik buluşmanın çok ötesinde bir anlam taşıyor.

Dünya siyasetinin yeniden sert güç eksenine kaydığı, ABD ile Avrupa arasında güven krizinin büyüdüğü, Rusya-Ukrayna savaşının küresel dengeleri sarstığı ve Ortaoğu’da yeni çatışma ihtimallerinin arttığı bir dönemde Ankara, kritik bir jeopolitik hesaplaşmaya ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor.

Bu nedenle zirvede alınacak kararlar yalnızca NATO’nun geleceğini değil, aynı zamanda Türkiye’nin yeni küresel düzende nasıl bir konum alacağını da doğrudan etkileyecek.

Türkiye’nin yani Ankara’nın ev sahipliğinde 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek NATO Ankara Zirvesi, yalnızca ittifakın rutin liderler buluşmalarından biri değildir.

Bu zirve, Ortaoğu’da savaş riskinin büyüdüğü ve büyük güç rekabetinin yeni bir safhaya geçtiği kritik bir dönemde yapılmaktadır. Dolayısıyla Ankara Zirvesi’ni yalnızca diplomatik bir organizasyon olarak okumak eksik kalır.

Bu toplantı aynı zamanda yeni dünya düzeninin güvenlik mimarisinin hangi eksende şekilleneceğine dair önemli mesajlar verecektir.

Bugün NATO’nun karşı karşıya olduğu kriz, yalnızca Rusya-Ukrayna savaşı değildir.

Asıl mesele, Batı ittifakının kendi içerisinde yaşadığı stratejik yön kaybıdır. Soğuk Savaş sonrasında “tek kutuplu dünya” fikri üzerine inşa edilen Atlantik düzeni artık ciddi biçimde sarsılmaktadır.

ABD’nin küresel liderlik kapasitesinin aşınması, Avrupa’nın güvenlik bağımlılığı tartışmaları, Çin’in ekonomik ve askeri yükselişi, Rusya’nın yeniden sert güç kullanmaya başlaması ve Ortaoğu’daki çok katmanlı krizler; NATO’yu tarihinin en karmaşık dönemlerinden biriyle karşı karşıya bırakmıştır.

Tam da bu nedenle Ankara Zirvesi, NATO’nun geleceğinin nasıl şekilleneceğine dair bir yol haritası niteliği taşıyacaktır.

Özellikle 2025 Lahey Zirvesi’nde alınan kararların ardından ittifakın askeri yapılanmasında ciddi bir dönüşüm sürecine girildiği görülüyor.

NATO üyelerinin savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ine çıkarma hedefi, aslında yalnızca teknik bir bütçe meselesi değildir. Bu karar, Avrupa’nın yeni bir militarizasyon sürecine girdiğinin açık göstergesidir.

ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden yükselen siyasi etkisi ise bu dönüşümün merkezinde yer alıyor.

Trump uzun süredir NATO’nun finansal yükünü Washington’un sırtından indirmek gerektiğini savunuyor. Hatta zaman zaman ABD’nin NATO’dan çekilebileceğine dair açıklamaları bile uluslararası sistemde ciddi kırılmalara yol açtı.

2025 itibarıyla NATO savunma bütçesinin yaklaşık yüzde 65’inin ABD tarafından karşılanıyor olması, Washington’daki bu rahatsızlığın temel nedenlerinden biri olarak görülüyor.

Ancak burada dikkat çekici olan nokta, Trump yönetiminin yalnızca mali yük paylaşımı istememesi, aynı zamanda Avrupa’nın kendi güvenlik sorumluluğunu daha fazla üstlenmesini talep etmesidir.

Pentagon’un “NATO Kuvvet Modeli” kapsamında Avrupa’ya sağlayacağı askeri kapasiteyi azaltmaya hazırlanması, aslında Atlantik ittifakında yeni bir dönemin habercisidir.

Bu durum, Avrupa’nın uzun yıllardır alıştığı Amerikan güvenlik şemsiyesinin artık eskisi kadar güçlü olmayabileceğini gösteriyor.

İşte Ankara Zirvesi tam olarak bu kırılmanın yaşandığı döneme denk geliyor.

Washington’un Avrupa’daki asker sayısını azaltma planları, NATO içerisindeki “ABD’siz Avrupa güvenliği mümkün mü?” tartışmalarını hızlandırdı.

Avrupa ülkeleri artık yalnızca Rusya tehdidini değil, aynı zamanda Amerikan güvenlik garantilerinin geleceğini de sorguluyor.

Özellikle Almanya, Fransa ve bazı Avrupa ülkelerinin son dönemde savunma sanayii yatırımlarını hızlandırması tesadüf değil.

Çünkü Avrupa, tarihsel olarak ilk kez kendi güvenlik mimarisini Amerikan desteği olmadan ayakta tutup tutamayacağını tartışıyor.

Ancak NATO içerisindeki sorunlar yalnızca transatlantik ilişkilerle sınırlı değil. İttifakın tehdit algısı konusunda da ciddi ayrışmalar bulunuyor.

Avrupa ülkeleri büyük ölçüde Rusya merkezli bir güvenlik perspektifine sahipken, Türkiye uzun süredir güney kanadındaki tehditlerin yeterince dikkate alınmadığını savunuyor. Ankara’nın “360 derece güvenlik yaklaşımı” vurgusu tam da bu nedenle önemlidir.

2025 Lahey Zirvesi’nde alınan kararların ardından NATO’nun askeri yapılanmasında tarihsel ölçekte önemli bir dönüşüm sürecine girdiği görülüyor.

Zirvenin en dikkat çekici başlığı olan, üye ülkelerin savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ine çıkarma hedefi, teknik bir bütçe düzenlemesinden çok daha derin anlamlar taşıyor.

Çünkü bu karar, Batı dünyasının yeniden yoğun bir güvenlik ve silahlanma paradigmasına yöneldiğinin açık göstergesi niteliğinde.

Soğuk Savaş’ın sona ermesinden sonra Avrupa’da uzun yıllar boyunca “büyük savaş ihtimalinin geride kaldığı” düşüncesi hâkim olmuştu.

Birçok Avrupa ülkesi savunma bütçelerini düşürmüş, güvenlik konusunda büyük ölçüde Amerikan askeri gücüne yaslanmıştı. Ancak Rusya-Ukrayna savaşıyla birlikte bu anlayış köklü biçimde değişmeye başladı.

Artık Avrupa başkentlerinde temel mesele ekonomik büyümeden çok güvenlik kapasitesi, mühimmat stoku, hava savunma sistemleri ve askeri caydırıcılık hâline gelmiş durumda.

Lahey’de alınan kararlar tam da bu zihniyet değişiminin ürünüdür. NATO’nun yalnızca mevcut askeri kapasitesini koruması değil, aynı zamanda silah ve teçhizat stoklarını yüzde 30 oranında artırmayı hedeflemesi, ittifakın uzun süreli ve yüksek yoğunluklu çatışma senaryolarına hazırlık yaptığını gösteriyor.

Bu durum, Avrupa’nın yeni bir militarizasyon sürecine girdiğine işaret ederken, aynı zamanda küresel siyasetin yeniden sert güç eksenine kaydığını da ortaya koyuyor.

Bu nedenle Washington, Avrupalı müttefiklerinden yalnızca daha fazla savunma harcaması yapmalarını değil, aynı zamanda kendi askeri kapasitelerini bağımsız biçimde güçlendirmelerini talep ediyor.

Savunma harcamalarının yüzde 5’e çıkarılması hedefi de aslında bu baskının sonucudur.

Bunun yüzde 3,5’lik kısmının doğrudan askeri harcamalara yani silah, mühimmat, askeri personel ve operasyonel kapasiteye ayrılması planlanırken, kalan yüzde 1,5’lik bölümün savunma sanayii, altyapı güvenliği, lojistik ve stratejik dayanıklılık alanlarında kullanılması öngörülüyor.

Bu tablo bize NATO’nun artık yalnızca bir savunma ittifakı değil, aynı zamanda geniş ölçekli bir savaş hazırlığı organizasyonuna dönüşmeye başladığını gösteriyor.

Daha da önemlisi, Avrupa’da yükselen bu yeni güvenlik anlayışı yalnızca Rusya tehdidiyle açıklanmıyor.

Çin’in küresel sistemde artan etkisi, enerji savaşları, siber saldırılar, Hürmüz Boğazı merkezli krizler ve Ortaoğu’daki istikrarsızlık, NATO’nun tehdit algısını çok daha geniş bir alana yaymış durumda.

Dolayısıyla Lahey’de alınan kararlar, yalnızca bugünün krizlerine değil, önümüzdeki on yılların büyük güç rekabetine hazırlık anlamı taşıyor.

Ankara’da gerçekleştirilecek 2026 NATO Zirvesi ise bu dönüşüm sürecinin nasıl şekilleneceğinin netleşeceği en önemli eşiklerden biri olacak. Çünkü artık mesele yalnızca NATO’nun ne kadar güçlü olduğu değil, Batı ittifakının değişen dünya düzeninde nasıl bir güvenlik stratejisi izleyeceğidir.

Türkiye’ye göre NATO’nun yalnızca kuzeydeki Rusya tehdidine odaklanması stratejik bir eksikliktir. Çünkü Türkiye açısından risk yalnızca Karadeniz’de değil, Suriye’de, Irak’ta, Doğu Akdeniz’de, İran hattında ve hatta Afrika’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada büyümektedir.

Özellikle Gazze savaşı sonrası İsrail’in bölgesel askeri hamleleri, İran-İsrail geriliminin büyümesi, Lübnan’daki kırılgan yapı ve Hürmüz Boğazı merkezli enerji krizleri, NATO’nun güvenlik anlayışını doğrudan etkilemektedir.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Hürmüz Boğazı konusunda yaptığı açıklamalar bu açıdan dikkat çekicidir. Çünkü enerji yollarının güvenliği artık yalnızca ekonomik değil, doğrudan askeri bir mesele olarak ele alınıyor.

İran’ın Katar’daki Ras Laffan LNG tesisine yönelik füze ve İHA saldırısı ise bu riskin teorik olmadığını gösterdi. Saldırının doğrudan bir Amerikan üssüne yapılmamış olması bile gerilimin küresel enerji piyasaları üzerindeki etkisini azaltmadı.

Aksine, Körfez’deki enerji güvenliği meselesinin NATO gündemine taşınmasına neden oldu.

Bu noktada İran meselesi, Ankara Zirvesi’nin en kritik başlıklarından biri olabilir. Çünkü İran’a yönelik olası sert NATO pozisyonu, ittifak içerisinde görüş ayrılıklarını derinleştirebilir.

Özellikle ABD’nin İran konusunda daha agresif bir çizgi izlemesi durumunda bazı Avrupa ülkelerinin ve Türkiye’nin daha temkinli davranması olasıdır.

Türkiye açısından İran dosyası son derece hassastır. Ankara bir taraftan NATO müttefiki olarak Batı bloğu içerisinde yer alırken, diğer taraftan İran’la doğrudan çatışmalı bir denklemden kaçınmaya çalışmaktadır.

Ayrıca İran kaynaklı bölgesel istikrarsızlığın Türkiye’ye göç, güvenlik ve enerji alanlarında yeni maliyetler üretmesi de Ankara’nın dikkatle hesapladığı bir konudur.

Öte yandan Ankara Zirvesi’nin en önemli tartışmalarından biri de NATO’nun Rusya ve Çin’i nasıl tanımlayacağı olacaktır.

Son yıllarda Çin’in yalnızca ekonomik değil, teknolojik ve askeri bir güç olarak yükselmesi, NATO’nun stratejik konseptini değiştirmeye başladı.

İttifak içerisinde Çin’in “uzun vadeli sistemik tehdit” olarak tanımlanması yönündeki eğilim giderek güçleniyor.

Fakat burada Türkiye gibi ülkeler açısından yeni bir denge problemi ortaya çıkıyor. Çünkü Ankara’nın hem Rusya hem Çin ile ekonomik ve diplomatik ilişkileri bulunuyor.

Türkiye’nin enerji bağımlılığı, turizm gelirleri, ticaret hacmi ve bölgesel diplomatik dengeleri düşünüldüğünde NATO’nun aşırı sert Rusya karşıtı pozisyonu Ankara açısından ekonomik sonuçlar doğurabilir.

Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sürecinde Türkiye’nin izlediği denge politikası dikkat çekmişti. (Rusya-Ukrayna savaşında Türkiye’nin ara bulucu olması fikrini savaşın başında ortaya koymuştum.)

Ankara bir taraftan Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü desteklerken, diğer taraftan Moskova ile iletişim kanallarını açık tuttu. Tahıl koridoru diplomasisi ve esir takası süreçleri, Türkiye’nin bu denge politikasının somut örnekleri oldu.

Ancak Ankara Zirvesi’nde Rusya’nın “en büyük tehdit” olarak yeniden sert biçimde tanımlanması ve NATO’nun doğu kanadında daha agresif askeri kararlar alması hâlinde Türkiye’nin hareket alanı daralabilir.

Çünkü Türkiye’nin Karadeniz dengesi, enerji güvenliği ve ekonomik çıkarları, Moskova ile tamamen kopuk bir ilişkiyi kaldırabilecek durumda değildir.

Bunun yanında zirvede Ukrayna konusu da önemli başlıklardan biri olacak. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’nin Ankara Zirvesi’ne davet edilmesi planlanıyor. Bu durum, NATO’nun Kiev’e verdiği siyasi desteğin devam edeceğini gösteriyor. Ancak burada da ittifak içinde tam bir birlik olduğu söylenemez.

Savaşın uzaması Avrupa ekonomilerini zorlamakta, enerji maliyetlerini artırmakta ve siyasi kutuplaşmayı derinleştirmektedir.

Aslında NATO içerisindeki temel krizlerden biri tam olarak budur. İttifak ortak tehdit tanımı yapmakta giderek zorlanmaktadır.

Rusya, Çin, İran, siber saldırılar, enerji güvenliği, göç dalgaları, terör tehdidi ve Ortaoğu krizleri aynı anda NATO gündeminde bulunuyor. Bu kadar farklı güvenlik başlığının aynı stratejik çerçevede yönetilmesi ise her geçen gün daha karmaşık hâle geliyor.

Türkiye ise tam bu kırılma alanlarının merkezinde yer alıyor.

Bir tarafta Suriye ve Irak’taki güvenlik sorunları, diğer tarafta İsrail’in bölgesel askeri hamleleri, Doğu Akdeniz gerilimleri, Ege meseleleri ve terör tehdidi Ankara’nın güvenlik algısını doğrudan şekillendiriyor.

Özellikle “Terörsüz Türkiye” süreci çerçevesinde Ankara’nın NATO’dan beklentisi yalnızca klasik savunma iş birliği değil, aynı zamanda terörle mücadelede daha net destek verilmesi.

Bu nedenle Türkiye, NATO’nun güney kanadının güçlendirilmesini stratejik bir zorunluluk olarak görüyor. Ancak Avrupa ülkelerinin büyük bölümü hâlen güvenlik önceliğini Rusya merkezli tanımlıyor. Bu farklılık, Ankara Zirvesi’nde perde arkasındaki en önemli diplomatik tartışmalardan biri olabilir.

Tabii öte yandan bu zirvenin iç politika boyutu da bulunuyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan açısından Ankara Zirvesi yalnızca diplomatik bir organizasyon değil, aynı zamanda Türkiye’nin küresel ölçekteki ağırlığını gösterme fırsatı olarak değerlendiriliyor.

NATO Savunma Sanayii Forumu’nun Ankara’da düzenlenecek olması da bunun bir parçası. Türkiye son yıllarda savunma sanayiinde ciddi kapasite artışı sağladı ve bunu NATO içerisindeki pazarlık gücüne dönüştürmek istiyor.

Özellikle insansız hava araçları, hava savunma sistemleri ve yerli savunma projeleri Ankara’nın yeni diplomatik kozları arasında yer alıyor. Türkiye’nin NATO’nun en yüksek savunma harcaması yapan ülkelerinden biri hâline gelmesi de bu stratejiyi destekliyor.

Fakat tüm bu tabloya rağmen Ankara Zirvesi’nin en kritik sorusu bence hâlen cevapsızdır:

NATO gerçekten ortak bir stratejik vizyona sahip mi?

Trump’ın zirveye katılıp katılmayacağının dahi kesinleşmemiş olması, ABD ile Avrupa arasındaki gerilimin derinliği hakkında önemli bir işaret veriyor.

Eğer Trump Ankara’ya gelmezse bu yalnızca diplomatik bir tercih olmayacak, aynı zamanda Washington’un NATO’ya bakışındaki mesafenin bir anlamda sembolik göstergesi olarak yorumlanacaktır.

Sonuç olarak Ankara Zirvesi, yalnızca NATO’nun değil, küresel sistemin geleceği açısından da kritik sonuçlar doğurabilecek bir toplantıdır.

Bu zirvede alınacak kararlar yalnızca askeri stratejileri değil, enerji politikalarını, ekonomik dengeleri, bölgesel ittifakları ve hatta yeni dünya düzeninin yönünü etkileme potansiyeline sahiptir.

Ankara Zirvesi’nin gerçek önemi de tam burada ortaya çıkıyor.

Bu zirve, NATO’nun geleceğinden çok daha fazlasını belirleyebilir. Belki de ilk kez dünya,

Türkiye’nin yalnızca bir NATO üyesi olarak değil, küresel güç dengeleri arasında yön tayin etmeye çalışan bölgesel bir merkez ülke olarak nasıl pozisyon alacağını izleyecek.

MESUT DEĞER