SU VE MEDENİYET: TARİHTEN BİR DERS

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

66 YILIN EN YÜKSEK YAĞIŞI: SUYUN BOLLUĞU KADAR NASIL YÖNETİLDİĞİ DE ÖNEMLİ!

SU VE MEDENİYET: TARİHTEN BİR DERS

Su, tarih boyunca medeniyetlerin doğuşunda ve gelişmesinde belirleyici olmuştur. Mezopotamya’da Sümer uygarlığının yükselişinde Fırat ve Dicle nehirleri önemli rol oynarken, yanlış sulama uygulamalarının yol açtığı toprak tuzlanması ve verimlilik kayıpları tarımsal üretimi zayıflatmıştır. Tarih bize önemli bir gerçeği hatırlatıyor: Su, medeniyetleri geliştirir; yanlış yönetimi ise onların ekonomik ve ekolojik temellerini zayıflatabilir.

TÜRKİYE’DE 66 YILIN YAĞIŞ REKORU: AKDENİZ VE MERSİN ÖNE ÇIKIYOR

Türkiye’den gelen son yağış verileri oldukça sevindirici. Meteoroloji Genel Müdürlüğüne göre, 1 Ekim 2025-30 Eylül 2026 dönemini kapsayan 2026 su yılında Türkiye genelinde metrekareye 741,6 kilogram yağış düştü. Bu miktar, uzun yıllar ortalaması olan 573,4 kilogramın yüzde 29, önceki yılın ise yüzde 76 üzerinde. Böylece son 66 yılın en yüksek yağış seviyesine ulaşıldı.

Burada su yılı, her yıl 1 Ekim’de başlayıp ertesi yıl 30 Eylül’de sona eren, yağışların ve su kaynaklarının değerlendirildiği 12 aylık dönemi ifade ediyor.

Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesinin tamamında yağışlar normalin üzerinde gerçekleşti. En yüksek artış yüzde 45 ile Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’da görülürken, bu bölgeleri Doğu Anadolu (%32), İç Anadolu (%30), Ege (%27), Karadeniz (%18) ve Marmara (%10) izledi.

Özellikle Akdeniz Bölgesi’ndeki artış dikkat çekici. Bölgede geçen yıl metrekareye 460,6 kilogram olan yağış miktarı, bu yıl 967,1 kilograma yükseldi. Böylece yağışlar uzun yıllar ortalamasına göre yüzde 45, önceki yıla göre yaklaşık yüzde 110 arttı. Akdeniz, Türkiye’nin en fazla yağış alan bölgesi olurken son 66 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Mersin açısından da tablo oldukça önemli. Mersin çevresinde yağışlar uzun yıllar ortalamasının yüzde 60’ın üzerinde artış gösterdi. Bu gelişme, tarımsal üretim ve su kaynakları açısından önemli fırsatlar sunuyor.

SU YÖNETİMİ YALNIZCA BARAJLARDAN İBARET DEĞİLDİR

Yağmur berekettir. Su; hayat, tarımsal üretim, verimlilik, gıda güvenliği ve ekolojik sürdürülebilirlik demektir. Ancak yağışların artması, su kaynaklarının doğru yönetildiği anlamına gelmez.

Asıl mesele, suyu ve onu besleyen doğal ekosistemleri nasıl yönettiğimizdir. Su havzalarının imara açılması, uygun olmayan tarımsal faaliyetler, gölet ve baraj çevrelerinde sanayi ve yoğun turizm yapılaşması su kaynaklarını tehdit ediyor. Ormansızlaşma ve doğal bitki örtüsünün kaybı ise yağışın toprağa sızmasını azaltarak erozyon, yüzey akışı ve taşkın risklerini artırıyor. Dolayısıyla su yönetimi yalnızca barajların, akarsuların ve havzaların kontrolüyle sınırlı kalmamalı; ormanları, yeşil alanları ve sulak alanları koruyan bütüncül bir ekolojik anlayışa dayanmalıdır.

Aşırı yağışlar da yanlış arazi kullanımı ve yetersiz altyapıyla birleştiğinde ciddi ekonomik ve toplumsal kayıplar yaratabiliyor. Kentlerde dere yataklarının yapılaşmaya açılması, doğal su yollarının daraltılması ve betonlaşmanın yarattığı sorunları daha önce defalarca gündeme getirdik. Yağışın afete dönüşmesinde doğa kadar insan müdahalelerinin de payı bulunuyor.

ASIL BAŞARI SUYU KORUYABİLMEKTİR

66 yılın en yüksek yağışını görmek sevindirici. Ancak gerçek başarı, yağışın miktarında değil, suyu ve onu besleyen doğal ekosistemleri ne ölçüde koruyabildiğimizdedir. Çünkü suyun sürdürülebilir yönetimi, yalnızca bugünün ekonomik refahını değil, gelecek kuşakların yaşam hakkını da belirler

Prof. Dr. Erkan AKTAŞ