Dersim Arşivi Berlin’de Açılıyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Dersim Arşivi Berlin’de Açılıyor

Dünyanın ilk resmî Dersim Arşivi, 21–22 Mayıs tarihlerinde Berlin’de kapılarını açıyor. İki gün sürecek kapsamlı program; akademik sunumlara, üst düzey resmî törenlere ve tarihî bir hafıza tazeleme sürecine ev sahipliği yapacak.

Program Akışı ve Katılımcılar

• 21 Mayıs: Açılışın ilk günü, Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung binasında uluslararası bir sempozyum ile başlayacak. Dünyanın dört bir yanından gelen akademisyenler, Dersim üzerine yürüttükleri bilimsel çalışmaları kamuoyuyla paylaşacak.

• 22 Mayıs: Arşivin resmî açılış töreni; Almanya Federal Kültür Bakanı Dr. Wolfram Weimer, DKG Başkanı Kenan Aydın, Ruhr Üniversitesi Bochum temsilcisi Prof. Dr. Christian Gudehus ve Dokümantasyon Merkezi Direktörü Dr. Nils Köhler’in katılımıyla gerçekleşecek. Ayrıca Prof. Dr. Hans-Lukas Kieser, “Avrupa’daki Hatırlama Kültürü ve Dersim” konulu özel bir sunum yapacak.

30 Aylık Titiz Çalışma ve Akademik İş Birliği

Kültür Bakanı Claudia Roth döneminde desteklenen Dersim Projesi; Ruhr Üniversitesi Bochum (RUB), Berlin Hür Üniversitesi ve Dersim Tarih ve Kültür Merkezi (DKG) ortaklığında yürütülen 30 aylık yoğun bir emeğin ürünü.

Arşiv ağırlıklı olarak Dersim 1937–38 Tertelesi tanık anlatımlarından oluşuyor:

• Dersim Tertelesi tanıklarının ilk ağızdan anlatımları

• Aşiret / ocak kökeni, inanç pratikleri ve gelenekler

• Sürgünü bizzat yaşayanların deneyimleri

• Dönemin askerî operasyonlarında yer alan personelin gözlemleri

• Yetiştirme yurtlarına verilen veya evlatlık alınan Dersim’in kayıp kızları

Dijital Erişim ve Dil Çeşitliliği

9.000 dakikalık devasa bir sözlü tarih külliyatından oluşan arşiv; Kırmancki, Almanca ve Türkçe dillerinde hazırlandı. Görüşmelerin tamamı orijinal dillerinden deşifre edilerek Almanca ve Türkçe’ye çevrildi.

Arşiv, Berlin Hür Üniversitesi’nin seçkin dijital ağı olan “Oral History Digital” üzerinden erişime açılacak. Bu platform, Almanya’daki müze, üniversite ve vakıflar tarafından kullanılan en kapsamlı dijital hafıza merkezlerinden biri olma özelliğini taşıyor.

İnkâr Duvarlarını Yıkan Bir Hakikat Merkezi

Bu arşiv sadece bir veri tabanı değil, aynı zamanda bilimsel bir referans noktasıdır:

• Akademik kaynak: Tarihçiler ve araştırmacılar için birincil kaynak niteliğindedir.

• Eğitim materyali: Okul kitapları ve pedagojik çalışmalar için veri sağlar.

• Toplumsal hafıza: Geçmişini araştıran aileler ve eğitimciler için rehberlik sunar.

• Hakikati öğrenmek isteyen insanlara ilk ağızdan yaşanmışlıkları ileterek tarihle yüzleşme çalışmalarına katkı sunar.

Türkiye’de devlet arşivleri “tasnif” gerekçesiyle kısıtlanırken veya TBMM’de mühürlü torbalarda bekletilirken; Berlin’deki bu açılış, resmî tarih tezlerine karşı sivil ve bilimsel bir yanıt niteliği taşırken aynı zamanda örnek bir çalışma özelliği de taşıyor.

Avrupa’da Çok Kültürlülük ve Aidiyet

60 yıl önce Almanya’ya “misafir işçi” olarak gelen bir toplumun acılarının ve tarihinin, bugün Alman üniversitelerinde akademik bir kürsü bulması ve Almanya Kültür Bakanlığı tarafından desteklenmesi tarihî bir dönüm noktasıdır. Bu proje hem çok kültürlülüğe hizmet etmekte hem de Dersim toplumunun Avrupa’daki aidiyet duygusunu, kökleriyle barışık bir şekilde güçlendirmektedir.

Zamana Karşı Amansız Yarış:

“Son tanıklar göçmeden uzat elini”

2008 yılında, “Son tanıklar göçmeden uzat elini” şiarıyla başlatılan çalışma aynı zamanda zamana karşı yürütülen bir vicdan projesidir.

Dersim Tarih ve Kültür Merkezi (DKG) tarafından hayata geçirilen Dersim 1937–38 Sözlü Tarih Projesi’ne (DSTP) pek çok Dersim ve Alevi derneği değerli destekler sundu. Tamamen gönüllülük esasıyla yürütülen çalışmanın zorunlu giderleri ise bağışlar vasıtasıyla karşılandı.

DKG; Türkiye’den Norveç’e kadar 7 ülkede ve 42 şehirde yaklaşık 400 tanık ile uluslararası standartlarda mülakatlar gerçekleştirdi. Bu mülakatların 100 tanesi Ruhr Üniversitesi ile yürütülen proje kapsamında kamuoyuna sunulurken, kalan 300 mülakat ise ilerleyen süreçte açılmak üzere arşivlendi.

“Sözümüzü Tutmanın Haklı Onurunu Paylaşıyoruz”

DKG yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:

“En önemlisi Kırmancki’nin çocuklarıydı… Onların çoğu anne-baba sevgisinden mahrum büyüdü. Bazıları yaşadıkları kurşun ve süngü yaralarını, çocuklarının başı belaya girmesin diye bir sır gibi sakladı.

Onlara bir söz vermiştik: ‘Bu mülakatlar dünya arşivlerine girecek’ demiştik. Emanetlerini bırakıp sessizce aramızdan ayrıldılar.

Bize yoksul sofralarını açan, görünmez en derin yaralarını gösteren o güzel insanlara verdiğimiz sözü yerine getirmenin haklı onurunu yaşıyoruz.

Bilinmelidir ki bu tarihî arşivin açılması bir son değil, tarihî bir başlangıçtır.”

Dersim Arşivi açılışına katılmak isteyenler aşağıdaki linkten kayıt yaptırmalıdır: